Najkrótsza odpowiedź: jeżeli pracownik zgłosił się do centrum krwiodawstwa, lecz z przyczyn zdrowotnych nie został dopuszczony do donacji, nie otrzymuje automatycznie dwóch pełnych dni wolnych. Przysługuje mu płatne zwolnienie za czas kwalifikacji i badań wskazany w zaświadczeniu wystawionym przez jednostkę publicznej służby krwi. Po upływie tego czasu powinien wrócić do pracy.
Inaczej wygląda sytuacja po faktycznym oddaniu krwi lub jej składników. Wtedy honorowemu dawcy przysługuje zwolnienie od pracy w dniu donacji oraz w dniu następnym, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia. Dzień następny trwa do godziny 24:00 — nie jest to dowolny późniejszy dzień do odebrania ani 48 godzin wolnego.
Nieudane oddanie krwi a zwolnienie od pracy – najważniejsze różnice
| Sytuacja | Zakres zwolnienia | Dokument |
|---|---|---|
| Krew lub jej składniki zostały oddane | Dzień donacji i dzień następny, do godz. 24:00 | Zaświadczenie z jednostki publicznej służby krwi |
| Pracownik nie został dopuszczony do donacji | Rzeczywisty czas kwalifikacji i badań wskazany przez stację; następnie powrót do pracy | Zaświadczenie określające czas zwolnienia |
| Okresowe badania lekarskie dawcy | Czas niezbędny do badań, jeżeli nie mogą być wykonane poza godzinami pracy | Zaświadczenie lub wskazanie jednostki publicznej służby krwi |
Czy pracodawca może odmówić wyjścia na oddanie krwi?
Pracodawca ma obowiązek udzielić ustawowego zwolnienia pracownikowi będącemu krwiodawcą. Nie jest to urlop wypoczynkowy zależny od uznania przełożonego, dlatego braki kadrowe lub bieżąca organizacja pracy nie stanowią podstawy do odmowy. Pracownik powinien jednak uprzedzić pracodawcę o planowanej nieobecności z wyprzedzeniem, w sposób przyjęty w danym zakładzie.
Jakie zaświadczenie należy przekazać pracodawcy?
Podstawą rozliczenia nieobecności jest zaświadczenie wydane przez regionalne centrum krwiodawstwa i krwiolecznictwa, Wojskowe Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa albo Centrum MSWiA. Po skutecznej donacji dokument potwierdza oddanie krwi i prawo do zwolnienia. Jeżeli do pobrania krwi nie doszło, pracownik powinien poprosić o dokument wskazujący rzeczywisty czas pobytu przeznaczony na kwalifikację i badania.
Zaświadczenie warto przekazać pracodawcy możliwie szybko. Bez dokumentu potwierdzającego podstawę i wymiar zwolnienia prawidłowe usprawiedliwienie oraz rozliczenie wynagrodzenia może wymagać dodatkowego wyjaśnienia z centrum krwiodawstwa lub działem kadr.
Czy za nieudaną próbę oddania krwi przysługuje wynagrodzenie?
Tak — za prawidłowo udokumentowany czas zwolnienia wskazany przez jednostkę publicznej służby krwi pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia. Nie oznacza to jednak zapłaty za cały dzień i dzień następny, jeśli krew nie została oddana. Przy nieudanej kwalifikacji płatny jest czas wynikający z zaświadczenia.
Wynagrodzenie oblicza się według zasad stosowanych do wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy, z odrębnością dotyczącą zmiennych składników wynagrodzenia — uwzględnia się je z miesiąca, w którym przypadło zwolnienie.
Co powinien zrobić pracownik – krok po kroku
- Uprzedzić pracodawcę o planowanym terminie oddania krwi.
- Zgłosić się do właściwej jednostki publicznej służby krwi i przejść kwalifikację.
- Odebrać zaświadczenie — także wtedy, gdy z przyczyn zdrowotnych do donacji nie doszło.
- Przekazać dokument pracodawcy zgodnie z zasadami obowiązującymi w firmie.
- Jeżeli krew nie została oddana, po upływie czasu wskazanego w zaświadczeniu wrócić do pracy.
Najczęstsze pytania
Czy nieudane oddanie krwi daje dwa dni wolne?
Nie. Dwa dni zwolnienia przysługują po faktycznym oddaniu krwi lub jej składników. Gdy pracownik nie zostanie zakwalifikowany, zwolnienie obejmuje czas wskazany przez centrum na kwalifikację i badania.
Czy pracodawca może żądać urlopu wypoczynkowego zamiast zwolnienia?
Nie powinien zastępować prawidłowo udokumentowanego zwolnienia urlopem wypoczynkowym. Są to odrębne uprawnienia. Kluczowe jest przedstawienie zaświadczenia wystawionego przez właściwą jednostkę publicznej służby krwi.
Czy po nieudanej kwalifikacji trzeba wrócić do pracy?
Tak. Po zakończeniu czasu oznaczonego w zaświadczeniu pracownik powinien wrócić do pracy, chyba że istnieje inna, odrębna podstawa usprawiedliwiająca dalszą nieobecność.
Podstawa prawna i oficjalne źródła
- ustawa o publicznej służbie krwi – art. 9,
- rozporządzenie w sprawie usprawiedliwiania nieobecności w pracy – § 2, § 12 i § 16,
- Państwowa Inspekcja Pracy: ile dni wolnych przysługuje krwiodawcy,
- PIP: postępowanie przy nieudanej kwalifikacji,
- Narodowe Centrum Krwi: uprawnienia po donacji.
Stan prawny sprawdzony 2 sierpnia 2026 r. Materiał ma charakter informacyjny; w nietypowej sytuacji warto potwierdzić sposób rozliczenia w Państwowej Inspekcji Pracy lub dziale kadr.
